COÑECENDO AS SUSTANCIAS

Sumario

DROGAS ESTIMULANTES
efectos inmediatos máis comúns posibles consecuencias fisiolóxicas Diminúe a somnolencia e a fatiga Inquietude, axitación, tremores, insomnio, problemas dixestivos Desinhibición, sensación de calma Trastornos pulmonares e circulatorios. Infartos de miocardio e outras afeccións cardíacas. Cancro. Alerta intensificada, hiperactividade, perda do apetito, falta de sono, taquicardia, locuacidade. Dilatación das pupilas, nerviosismo intenso, estado de alerta permanente, insomnio, calafríos e anorexia. Excitación acentuada, desinhibición, hiperactividade, perda do apetito, ansiedade, aumento da presión sanguínea e pulsacións do corazón. Desasosego, axitación, hipertensión, trastornos cardiorrespiratorios, desnutrición e anemia. Danos hepáticos, renais e cerebrais. En embarazos, formación de fetos defectuosos.
DROGAS DEPRESORAS
efectos inmediatos máis comúns posibles consecuencias fisiolóxicas Euforia inicial, desinhibición, diminución da tensión, atordamento, mala coordinación e confusión Trastornos hepáticos, dos nervios periféricos, dificultade para falar, marcha inestable, amnesia, impotencia sexual e delirio. Agresividade, inadaptación social, depresión e celotipia. Depresión do sistema nervioso central. Tranquilidade e relaxamento. Irritabilidade, risa/choro sen motivo, diminución da comprensión e da memoria, depresión respiratoria e estado de coma. Sensacións esaxeradas a nivel físico-emocional, ansiedade, diminución da razón, do entendemento e da memoria e retardo psicomotor. Estados de confusión xeral, convulsións, alucinacións, contracturas musculares e diminución da presión arterial.
DROGAS ALUCINÓXENAS
efectos inmediatos máis comúns posibles consecuencias fisiolóxicas Diminúe a reacción ante os estímulos e reduce os reflexos, desorientación témporo-espacial e alucinacións. Redución no impulso sexual, dano nas funcións reprodutoras, psicose tóxica e deterioración neurolóxica. Alucinacións, desorientación témporo-espacial e flashback Delirio, despersonalización, terror, pánico, trastornos na visión, hipertensión arterial e problemas respiratorios.

Clasificación das drogas:

Das distintas clasificacións existentes, ímonos referir a tres:

1. Polos efectos sobre o sistema nervioso central:

• Depresores do sistema nervioso central
Son as substancias que bloquean o funcionamento do cerebro provocando reaccións que poden ir dende a desinhibición ata a morte por un adormecemento total do sistema nervioso central. As drogas máis consumidas deste grupo son:
- Alcohol
- Opiáceos (heroína, morfina, metadona, codeína...).
- Tranquilizantes (valium, tranxilium...).
- Hipnóticos (barbitúricos...).

• Estimulantes do sistema nervioso central
Son as substancias que activan o funcionamento do SNC. As máis consumidas son:
- Anfetaminas (dexedrina, anfetas, bennies, dexies...).
- Cocaína.
- Nicotina.
- Xantinas (cafeína, teína..., ambas cun menor poder adictóxeno).

Máis información sobre a cafeína

• Perturbadores do sistema nervioso central
Son as substancias que alteran o funcionamento do cerebro, dando lugar a distorsións perceptivas, alucinacións auditivas, visuais, etc.:
- Alucinóxenas (ácido lixérxico ou LSD, mescalina, fenciclidina (PCP), etc.).
- Derivados do cannabís (haxix, marihuana, aceite de haxix, etc.).
- Inhalantes (acetonas, bencenos, éter, tolueno, etc.).
- Drogas de síntese (éxtase, MDA, speed, no argot reciben nomes como: cristal, adán, pílula do amor, hamburguesas, ice, xeo...).

2. Pola súa perigosidade

A Organización Mundial da Saúde clasificou as drogas segundo a súa perigosidade, e definiunas de acordo cos seguintes criterios:

a) As máis perigosas serán aquelas que provocan:
- dependencia física,
- dependencia con maior rapidez, e
- maior toxicidade.

b) As menos perigosas, as que:
- crean só dependencia psíquica,
- crean dependencia con menor rapidez e
- posúen menor toxicidade.

Con base nestes criterios, a OMS clasifica as drogas en catro grandes grupos:
- Grupo I: opio e derivados (morfina, heroína, codeína, petidina, pentazocina, fentanillo...).
- Grupo II: barbitúricos (fenobarbital, amobarbital, butabarbital, etc.) e alcohol.
- Grupo III: cocaína e anfetaminas (sulfato de anfetamina ou speed, en España comercialízase co nome de centramina, sulfato de dexanfetamina "dexedrina", etc.).
- Grupo IV: LSD, cannabis, etc.

3. Pola codificación sociocultural do seu consumo

a) Drogas institucionalizadas: que teñen un recoñecemento legal e un uso normativo, aínda que sexan as que creen máis problemas sociosanitarios (alcohol, tabaco, psicofármacos).
b) Drogas non institucionalizadas: a súa venda está sancionada pola lei, e ten un uso minoritario entre diversos colectivos para os que xogan un papel identificador.

Drogodependencia

Existen múltiples definicións deste termo, aínda que unha das máis utilizadas é a formulada pola Organización Mundial da Saúde (1964), na que se define a drogodependencia como: "Estado psíquico, ás veces físico, resultante da interacción dun organismo vivo cunha droga, caracterizado por un conxunto de respostas comportamentais que inclúen a compulsión a consumir a substancia de forma continuada, co fin de experimentar os seus efectos ou, en ocasións, de evitar a sensación desagradable que ocasiona a súa falta. Os fenómenos de tolerancia poden estar ou non presentes. Un individuo pode ser dependente a máis dunha droga".


Consumo de drogas nos adolescentes

O que, nun principio, é considerado polo individuo como un instrumento controlable, para sentirse máis cerca do grupo e compartir experiencias cos iguais, se pode converter en causa dun proceso de marxinación, cando aumenta o consumo e converte ao usuario en drogodependente que sufrirá un rexeitamento social e o abandono daqueles que o apoiaban e animaban ao consumo.

É moi importante que os adolescentes aprendan a ver os distintos aspectos deste problema e a coñecer a cantidade de intereses que existen arredor das drogas e o gran negocio que supón para moitas persoas. As drogas supoñen unha fonte de ingresos económicos tan forte para os gobernos, que é moi complicado seguir unha política dura de loita contra ela en todos os casos. O adolescente debe aprender a tomar as súas propias decisións e a enfrontarse aos problemas. El decidirá se quere rexeitar ou non o consumo de drogas. Todos, como educadores, debemos facer que os adolescentes desenvolvan unha resistencia fronte ás drogas e substancias que poden crear dependencia: existen e seguirán existindo no futuro, a forma correcta de convivir con todo iso é facernos resistentes. Como? A continuación daremos algúns datos da presenza do consumo de drogas nas relacións dos adolescentes:

• Durante a adolescencia, existe unha importante asociación do tempo libre co consumo de certas substancias, especialmente o alcohol, e a facilidade para as relaciones persoais.

Está demostrado que máis do 70% do consumo de alcohol na xuventude, se realiza durante as fins de semana e nos períodos de vacacións, xa que asocian a diversión co consumo de alcohol.

• O tabaco é a droga máis consumida pola mocidade.

Sábese que máis do 80% dos adolescentes o probou, aínda que gran parte deles pensa que pode deixalo cando queira e que non supón un perigo para a súa saúde.

• O cannabis é a droga ilegal máis consumida entre os adolescentes.

Case a metade dos adolescentes do noso país recibiu nalgún momento a oferta de fumarse un porro de haxix, ben no centro escolar ou nos lugares de recreo. Cos programas de prevención de tabaco, conseguiuse, en moitos casos, que o inicio de consumo sexa máis tarde, ou non se produza; non obstante descoidamos ao consumo de haxix: hai moitos adolescentes que pensan que o tabaco é máis prexudicial cos porros, crea máis hábito, trae más secuelas, etc.

• É frecuente que os adolescentes se sintan por encima dos problemas que xera o consumo de drogas e digan que eles non se van enganchar e que por probar no lles vai pasar nada.

Está demostrado que hai drogas, como a heroína, que xeran tanta dependencia, que despois de ter sido consumidas máis de dez veces, xa poden ser problemáticas para os individuos.

• Outro problema que se esquece con frecuencia é o da automedicación nos adolescentes.

O consumo arbitrario de medicamentos pode ser causa de dependencia grave e cada vez aumenta máis o número de adolescentes que os toman para paliar estados de malestar, e incluso, para mellorar o seu aspecto físico.

• É moi importante sinalar a gran influencia que exerce o grupo de iguais nestes momentos de inicio no consumo de drogas.

A gran maioría dos adolescentes que se introducen no consumo de drogas legais ou ilegais (sobre todo cannabis), aducen estar motivados polo seu grupo. O consumo de drogas nesta etapa da vida é fundamentalmente colectivo. As drogas forman parte dos ritos para relacionarse socialmente e para sentirse parte integrante do grupo de iguais.

VOLTAR